पालघर, दि. २९ सप्टेंबर २०२६ : वाढत्या असंसर्गजन्य आजारांचे आव्हान लक्षात घेऊन पालघर जिल्ह्यात ‘लाइव्ह्ज’ (Lives) अर्थात ‘देश बंधू जन आरोग्य सेवा’ उपक्रमाच्या माध्यमातून प्रतिबंधात्मक आणि उपचारात्मक आरोग्यसेवा अधिक प्रभावी करण्यासाठी व्यापक अभियान राबविण्यात येत आहे. हृदयरोग व रक्तवाहिन्यासंबंधी आजार, क्रॉनिक ऑब्स्ट्रक्टिव्ह पल्मनरी डिसीज (COPD), दमा आणि उच्च रक्तदाब यांचे लवकर निदान, तपासणी, उपचार, जनजागृती आणि सातत्यपूर्ण व्यवस्थापनावर या उपक्रमातून भर देण्यात येत आहे.
गावपातळीवर घरपोच आरोग्य तपासणी
असंसर्गजन्य आजारांचे प्राथमिक टप्प्यातच निदान व्हावे, यासाठी गावपातळीवर प्रशिक्षित कम्युनिटी मोबिलायझर्स आणि एएनएमच्या माध्यमातून घरपोच तपासणी केली जात आहे. ‘कम्युनिटी बेस्ड असेसमेंट चेकलिस्ट’च्या माध्यमातून संभाव्य रुग्णांची ओळख करून त्यांना पुढील तपासणी, उपचार आणि व्यवस्थापनासाठी संदर्भित करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे.
Lives उपक्रमाच्या माध्यमातून समुदायाधारित तपासणी, लवकर निदान आणि सातत्यपूर्ण उपचार यांना जोड देण्यात येत असल्याची माहिती उपलब्ध आहे.
मोबाइल मेडिकल युनिटमधून उपचाराची सुविधा
सुसज्ज मोबाइल मेडिकल युनिटच्या माध्यमातून प्राथमिक तपासणी, निदान, उपचाराबाबत मार्गदर्शन, उपचाराचे सातत्य आणि समुपदेशनाची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. उच्च जोखमीच्या रुग्णांना आरोग्य शिबिरे किंवा आरोग्य केंद्रांमधून जिल्हा अथवा खासगी रुग्णालयांमध्ये वेळेत उपचारासाठी पाठविण्यासाठी संदर्भसेवा यंत्रणा बळकट करण्यात येत आहे.
२०२५ मध्ये पालघर जिल्ह्यात Lives उपक्रमांतर्गत तिसरी मोबाइल मेडिकल व्हॅन सुरू करण्यात आली होती. ही व्हॅन जव्हार आणि वाडा या दोन भागांतील चार लाखांहून अधिक लोकसंख्येला सेवा देण्यासाठी नियोजित करण्यात आली होती.
प्रतिबंधात्मक आरोग्यसेवेला प्राधान्य
या उपक्रमात केवळ उपचारांवर भर न देता प्रतिबंधात्मक आरोग्यसेवा आणि जीवनशैलीतील सकारात्मक बदलांनाही महत्त्व देण्यात आले आहे. असंसर्गजन्य आजारांशी संबंधित जोखीम कमी करण्यासाठी नागरिकांमध्ये आरोग्यविषयक जागरूकता निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
स्थानिक पातळीवरील पारंपरिक माध्यमे, पथनाट्य, चित्रफिती आणि भित्तिचित्रांच्या माध्यमातून असंसर्गजन्य आजारांच्या जोखमींबाबत जनजागृती केली जाते. स्वयं-सहायता गटांच्या माध्यमातून आरोग्यदायी जीवनशैलीला प्रोत्साहन देण्यासोबतच खुल्या व्यायामशाळांसारखे उपक्रमही राबविले जात आहेत.
आरोग्य कर्मचाऱ्यांच्या कौशल्यविकासावर भर
आरोग्य कर्मचाऱ्यांचे कौशल्य वाढविण्यासाठी प्रशिक्षण आणि ई-मॉड्यूल्सचा वापर केला जात आहे. रुग्णांची माहिती व्यवस्थित राखण्यासाठी डिजिटल ॲपचा वापर करण्यात येत असून, सार्वजनिक आरोग्य सुविधांमधील NCD कॉर्नर अधिक सक्षम करण्यावरही भर देण्यात येत आहे.
यामुळे प्राथमिक स्तरावरच संभाव्य रुग्णांची ओळख, आवश्यक तपासणी, उपचार आणि पुढील व्यवस्थापनाची प्रक्रिया अधिक प्रभावी करण्याचा प्रयत्न आहे.
लवकर निदान आणि सातत्यपूर्ण उपचाराचे उद्दिष्ट
असंसर्गजन्य आजारांचा दीर्घकालीन भार कमी करण्यासाठी प्रतिबंधात्मक, उपचारात्मक आणि सहाय्यभूत आरोग्यसेवांचा समन्वय साधणे हे ‘लाइव्ह्ज’ उपक्रमाचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. लवकर निदान, योग्य उपचार आणि आजारांचे सातत्यपूर्ण व्यवस्थापन यामुळे नागरिकांचे आरोग्य आणि जीवनमान सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
पालघर जिल्ह्यात समुदायाच्या जवळ आरोग्यसेवा पोहोचविणे, दुर्गम भागातील नागरिकांना तपासणी व उपचाराची सुविधा उपलब्ध करून देणे आणि असंसर्गजन्य आजारांविषयी जागरूकता वाढविणे, या उद्देशाने या उपक्रमाला महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
संपादकीय टीप : या बातमीतील मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वासंदर्भातील उल्लेख मूळ निवेदनातील दावा म्हणून ठेवण्यात आला आहे. Lives उपक्रमाबाबत उपलब्ध अधिकृत माहितीनुसार हा उपक्रम महाराष्ट्र शासनाच्या सार्वजनिक आरोग्य विभाग आणि Lupin Human Welfare & Research Foundation यांच्या सहकार्याने पालघरमध्ये राबविला जात आहे.
