स. दा. वर्तक शाळेजवळील रहिवासी संकुल परिसरात वापरलेले वैद्यकीय साहित्य; तीन शाळा जवळ असल्याने चिंता, कचरा टाकणाऱ्यांचा शोध घेऊन कारवाईची मागणी
बोईसर, पालघर प्रतिनिधी : बोईसरच्या खैरेपाडा परिसरात उघड्यावर वैद्यकीय कचरा टाकण्यात आल्याचा प्रकार समोर आला आहे. विद्यानगरमधील स. दा. वर्तक शाळेजवळील रहिवासी संकुलाच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणात वापरलेले वैद्यकीय साहित्य आढळल्याने स्थानिक रहिवासी आणि पालकांमध्ये चिंता व्यक्त होत आहे. विशेष म्हणजे, या परिसरात तीन शाळा असल्याने विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे.
औद्योगिक विकासासोबत नागरी सुविधांवरील ताण वाढत असताना, शाळा आणि रहिवासी वस्तीच्या जवळ वैद्यकीय कचरा उघड्यावर टाकला जात असल्याचे निदर्शनास येणे ही गंभीर बाब मानली जात आहे. हा कचरा कोणी आणि नेमका कुठून आणला, याबाबत अद्याप स्पष्ट माहिती समोर आलेली नाही.
वापरलेले वैद्यकीय साहित्य आढळल्याने चिंता
मिळालेल्या माहितीनुसार, संबंधित ठिकाणी वापरलेल्या ट्यूब, इंजेक्शनशी संबंधित साहित्य तसेच वैद्यकीय तपासण्यांसाठी प्रयोगशाळेत वापरल्या जाणाऱ्या इतर वस्तू आढळल्या आहेत. हा कचरा रात्रीच्या अंधारात टाकण्यात आला असावा, असा संशय व्यक्त केला जात आहे. मात्र, कचऱ्याचा स्रोत आणि तो टाकणाऱ्यांची ओळख अद्याप निश्चित झालेली नाही.
विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न ऐरणीवर
शाळेत जाणारी मुले अनेकदा रस्त्याच्या कडेला किंवा मोकळ्या जागेत खेळतात. अशा वेळी उघड्यावर पडलेल्या दूषित वैद्यकीय साहित्याला अनवधानाने स्पर्श झाल्यास आरोग्यविषयक धोका निर्माण होऊ शकतो. विशेषतः वापरलेल्या सुया किंवा रक्त अथवा अन्य जैविक पदार्थांनी दूषित झालेले साहित्य योग्य खबरदारीशिवाय हाताळल्यास संसर्गाचा संभाव्य धोका वाढू शकतो.
परिसरातील तीन शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांची ये-जा लक्षात घेता, संबंधित यंत्रणांनी तातडीने घटनास्थळाची पाहणी करून कचऱ्याचे स्वरूप निश्चित करणे आणि तो सुरक्षितरीत्या हटविणे आवश्यक आहे. कचरा हटवला जाईपर्यंत विद्यार्थ्यांना त्या ठिकाणापासून दूर ठेवण्यासाठीही उपाययोजना करणे गरजेचे आहे.
जैववैद्यकीय कचऱ्याची योग्य विल्हेवाट आवश्यक
रुग्णालये, दवाखाने आणि रोगनिदान प्रयोगशाळांमधून निर्माण होणाऱ्या जैववैद्यकीय कचऱ्याचे व्यवस्थापन नियमानुसार करणे आवश्यक आहे. अशा कचऱ्याची उघड्यावर विल्हेवाट लावल्यास सार्वजनिक आरोग्य आणि पर्यावरणाच्या दृष्टीने गंभीर प्रश्न निर्माण होऊ शकतात.
वाढत्या नागरी वस्तीच्या पार्श्वभूमीवर शाळा, रहिवासी संकुले आणि सार्वजनिक ठिकाणांच्या परिसरात अशा प्रकारांना आळा घालण्यासाठी संबंधित यंत्रणांनी प्रभावी देखरेख ठेवण्याची गरज आहे.
चौकट : कचरा टाकणारे कोण? प्रशासन शोध घेणार का?
संबंधित वैद्यकीय कचरा नेमका कोणी टाकला, तो कोणत्या रुग्णालयातून, दवाखान्यातून किंवा रोगनिदान प्रयोगशाळेतून आणण्यात आला, याबाबत अद्याप अधिकृत माहिती स्पष्ट झालेली नाही. पालघर आरोग्य विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी घटनास्थळी पाहणी करून प्राथमिक माहिती घेतल्याचे समजते. मात्र, कचऱ्याचा स्रोत आणि त्यासाठी जबाबदार असलेल्या व्यक्ती किंवा संस्थेची अधिकृत ओळख अद्याप समोर आलेली नाही.
या प्रकरणाची अधिक माहिती घेण्यासाठी महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या तारापूर कार्यालयातील अधिकाऱ्यांशी दूरध्वनीवर संपर्क साधण्याचा प्रयत्न करण्यात आला; मात्र त्यांच्याकडून प्रतिसाद मिळाला नाही.
विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याचा प्रश्न लक्षात घेता, संबंधित विभागांनी समन्वय साधून कचऱ्याचे स्वरूप निश्चित करावे, त्याची सुरक्षित विल्हेवाट लावावी आणि तो टाकणाऱ्यांचा शोध घेऊन आवश्यक ती कारवाई करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
नियम केवळ कागदावरच राहणार का?
जैववैद्यकीय कचऱ्याच्या व्यवस्थापनासाठी नियम अस्तित्वात असताना शाळांच्या परिसरात असा कचरा आढळणे ही तपासाची बाब आहे. विद्यार्थ्यांना संभाव्य आरोग्यधोक्यापासून सुरक्षित ठेवण्यासाठी तातडीने उपाययोजना करणे, संबंधित ठिकाणाची नियमित पाहणी करणे आणि नियमभंग आढळल्यास जबाबदारांवर कायद्यानुसार कारवाई करणे आवश्यक आहे.
तीन शाळांच्या परिसरात वैद्यकीय कचरा उघड्यावर आढळल्याने विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाणार का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. केवळ कचरा हटविण्यापुरती कारवाई न करता त्याचा स्रोत शोधणे आणि अशा घटनांची पुनरावृत्ती रोखणे, हेच आता संबंधित प्रशासनासमोरील महत्त्वाचे आव्हान आहे.
